Titel persentatie: Kanker door het werk?
- Gert van der Laan, klinisch arbeidsgeneeskundige
Ieder jaar ontstaan in Nederland meer dan 1500 extra gevallen van kanker door factoren op het werk, zoals uit een overweldigende hoeveelheid epidemiologische studies geconcludeerd kan worden. Van slechts 10-20 van deze gevallen wordt melding gemaakt door bedrijfsartsen. De latentietijd van soms tientallen jaren maakt het leggen van een verband lastig. In veel individuele gevallen wordt de beroepsfactor overschaduwd door roken als de dominante oorzaak van longkanker (en ook blaaskanker) waardoor blootstelling aan kwartshoudend stof, asbest, PAK’s of chroom (en aromatische amines) vaak niet als oorzaak wordt herkend. Bovendien versterken roken en o.a. asbest elkaars carcinogene eigenschappen waardoor de causale kluwen moeilijk te ontrafelen valt.
Herkennen
Aan een beroepskanker moet vooral gedacht worden in bepaalde omstandigheden:
- Speciale kankersoort: mesothelioom (asbest), adenocarcinoom neusbijholte (houtstof), haemangiosarcoom lever (vinylchloride monomeer)
- Voorkomen op jeugdiger leeftijd dan gebruikelijk van ‘gewone’ kankersoorten
- Cluster van gevallen in verdachte omstandigheden
- Optreden van een kankersoort na blootstelling aan bekende carcinogenen in het werk
Zoeken en vaststellen
Het vraagt soms nogal wat detective werk om blootstelling aan kankerverwekkende stoffen achteraf (door de lange latentietijd soms tientallen jaren) vast te stellen. Ook bij onderzoek van clusters is het soms lastig alle stappen van het 5-stappenplan bij de vaststelling van beroepsziekten te doorlopen. Voor verheldering over vragen naar kankerverwekkende eigenschappen van bepaalde stoffen is de site van het International Agency for Research on Cancer (www.iarc.com) een goede bron. Via de helpdesk van het NCvB kan ook hulp bij het zoekproces worden gevraagd en geboden.
Counseling, advisering, melding
De rol van bedrijfsartsen bij mogelijke gevallen van beroepsziekten speelt zich af op drie niveaus. Bij patiënten met kanker waarbij de vraag speelt of dit door het werk is veroorzaakt is counseling een goede benadering. Naar het bedrijf toe is advisering over de opheldering van gevallen of clusters, de te volgen strategie, inschakeling van externe deskundigheid en soms het organiseren van voorlichting een taak waarbij de bedrijfsarts een regiefunctie heeft. Als sluitstuk moet de melding van een beroepsziekte worden overwogen.
Kanker door werk is een emotioneel beladen onderwerp. De vragen op etiologisch terrein zijn vaak complex. Aarzel niet het NCvB om ondersteuning bij deze soms lastige kwesties te vragen. Aan de hand van een casus en een cluster zal het onderwerp worden belicht.
Zie verder:
Laan G van der. Kanker door het werk? Tijdschrift voor bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde 2008; 16(7): 307-311
