
Inleiding presentatie:
De invloed van arbeidsomstandigheden op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap staat de laatste jaren meer in de belangstelling dan vroeger. Wellicht houdt deze toegenomen belangstelling verband met een stagnerende daling of zelfs een stijging van de zuigelingensterfte in bepaalde delen van Nederland. Daarnaast wordt er ook een toename van het aantal te vroeg geboren baby’s en het aantal kinderen met een laag geboortegewicht gezien. In dat kader is er een literatuuronderzoek verricht naar de relatie tussen arbeidsomstandigheden rond de conceptie en tijdens de vroege zwangerschap op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap. In een latere fase is deze kennis verwerkt in een applicatie van een website bedoeld van stellen met kinderwens. Tijdens dit congres wordt een samenvatting gegeven van de literatuur en zal worden gepresenteerd hoe deze kennis is verwerkt in een module arbeidsomstandigheden van www.zwangerwijzer.nl
Gebruikte methoden:
Er zijn systematische zoekstrategieën ontwikkeld naar literatuur over de invloed van arbeidsomstandigheden rond de conceptie en gedurende de vroege zwangerschap op het beloop en de uitkomst van de zwangerschap. De arbeidsomstandigheden kunnen globaal worden onderverdeeld in een zestal categorieën: chemische stoffen, fysische factoren, biologische agentia, nachtdiensten en stress. Wat betreft zwangerschapsuitkomsten gaat het vooral om: miskramen, vroeggeboorte, laag geboortegewicht, aangeboren afwijkingen, sterfte rond de geboorte en ontwikkelingsstoornissen.
Resultaten:
Het wetenschappelijk bewijs is verwoord in het Gezondheidsraadadvies: “Preconceptiezorg: voor een goed begin”1 en in het achtergronddocument behorend bij de NVAB-richtlijn “Zwangerschap, postpartumperiode en werk”2. Van de chemische stoffen bestaat er vooral bewijs van de schadelijkheid bij blootstelling aan organische oplosmiddelen, bestrijdingsmiddelen, chemotherapeutica, bepaalde narcosegassen, lood, organisch kwik en wellicht ook zeswaardig chroom. Wat betreft de fysische factoren is vooral de ioniserende straling van belang, met een wettelijke extra dosislimiet van maximaal 0,5 mSv tijdens de zwangerschap bovenop de plaatselijke achtergrondstraling. In het dagelijks werk wordt deze limiet zelden overschreden. Vrouwen werkzaam in kinderdagverblijven, het kleuteronderwijs en gezondheidszorg hebben een grotere kans op infecties, die tot zwangerschapscomplicaties kunnen leiden. Bij de onregelmatige diensten zijn vooral de nachtdiensten van belang. Bij het lopen van nachtdiensten is de kans op een miskraam 25% verhoogd en bestaat er bij langdurig lopen van nachtdiensten een grotere kans op een vroeggeboorte of een kind met een laag geboortegewicht. Wat betreft stress zijn er aanwijzingen dat vrouwen, die stress in hun werk ervaren een tweemaal hogere kans hebben op een miskraam en wellicht ook op een kind met ADHD. De effecten van fysiek belastend werk spelen vooral een rol, wanneer het werk in het tweede of derde trimester van de zwangerschap te zwaar is. Te denken valt daarbij aan een hogere kans op een vroeggeboorte, een kind met een laag geboortegewicht, zwangerschapshypertensie of pre-eclampsie.
Conclusie:
Uit het huidige literatuuronderzoek blijkt dat bepaalde arbeidsomstandigheden rond de conceptie en gedurende de vroege zwangerschap kunnen leiden tot een toename van het aantal zwangerschapscomplicaties Adequate preventieve maatregelen op het juiste tijdstip kunnen deze toename wellicht weer teniet doen en op die manier een bijdrage leveren aan het terugdringen van het aantal zwangerschapscomplicaties. Gezien de complexiteit lijkt er een rol weggelegd voor de klinische arbeidsgeneeskunde.
Take-home-messages:
In de dagelijkse praktijk is het aan te bevelen om, naast aandacht voor de gebruikelijke risico’s, navraag te doen naar de arbeidsomstandigheden van het paar met kinderwens en bij de zwangere. Gezien de complexiteit van de mogelijke beroepsmatige blootstellingen en de mogelijke zwangerschapscomplicaties, lijkt er een rol weggelegd voor de klinische arbeidsgeneeskunde.
Literatuur: