Werknemer en patiëntenperspectief

Mevr. Drs. A. Huson, projectleider en beleidsmedewerker werk en psyche, Stichting Pandora, Amsterdam

Stichting Pandora werd in 1964 opgericht om vooroordelen over (ex-)psychiatrische patiënten te bestrijden. Nu, meer dan 40 jaar later, werkt Stichting Pandora nog steeds actief aan de verbetering van de maatschappelijke positie van iedereen die psychische of psychiatrische problemen heeft of heeft gehad.

Natuurlijk zijn er nog steeds vooroordelen over afwijkend gedrag en 'gekte', maar dat is niet het enige. Mensen die psychische problemen hebben en daar al dan niet voor in behandeling zijn geweest, krijgen te maken met tal van andere problemen. Soms hebben die problemen te maken met de behandeling en de bejegening binnen de geestelijke gezondheidszorg. Vaak ook werpt de samenleving drempels op die een volwaardig maatschappelijk functioneren belemmeren. Zo ondervinden (ex-) cliënten vaak problemen met het vinden en behouden van werk.

Of de psychische klachten nu tot het verleden behoren of iemand nog steeds parten spelen, de (potentiële) werknemer zal vaak moeten opboksen tegen een negatieve houding van werkgevers, artsen en collega's. Daarnaast spelen ook de eigen houding en die van naasten ten opzichte van de problematiek een belangrijke rol.

Mensen die om psychische redenen arbeidsongeschikt zijn geworden, ondervinden vaak extra veel belemmeringen bij reïntegratie op de arbeidsmarkt. Zij hebben te kampen met zowel het stigma van een "arbeidsongeschikte" als het stigma van een 'ex-psychiatrische patiënt' . Werkgevers zien grofweg de volgende bezwaren tegen het aannemen van mensen met een GGz verleden: ze hebben hoog ziekteverzuim, zijn onbetrouwbaar, produceren minder, zijn moeilijk in de omgang (bijvoorbeeld agressief of claimend), leggen druk op andere werknemers (zowel door het hogere ziekteverzuim als door tekortschietende sociale vaardigheden), ze kosten de leidinggevende veel tijd aan begeleiding.

De (potentiële) werknemers zelf hebben in het algemeen een flinke deuk opgelopen in hun zelfvertrouwen, zijn onzeker over hun kwaliteiten, en zijn bang voor terugval.

Daarbij wordt de ‘eigen verantwoordelijkheid’ van met name werkgever en werknemer tegenwoordig sterk benadrukt. Van de cliënt wordt verwacht dat hij zich mondig opstelt, goed op de hoogte is van zijn rechten en plichten en dus weet wat hij precies moet doen bij ziekteverzuim en dreigende WIA-instroom. In de praktijk blijkt dat echter niet zo eenvoudig. Veel mensen die psychisch in de knel zitten zijn juist niet ‘mondig’. Ook is men bij ziekteverzuim vaak niet op de hoogte van de rechten en plichten en van de huidige aanpak bij verzuim om psychische redenen.

Om werknemers in deze situaties te ondersteunen heeft Stichting Pandora de website www.werkenpsyche.nl in het leven geroepen. Op die site vind men informatie, ervaringsverhalen, praktische tips en informatiedocumenten, bijvoorbeeld over de richtlijnen (zie bijlage).

Daarnaast krijgt de werknemer te maken met veel verschillende partijen, die vaak een verschillende kijk op zijn of haar situatie hebben en die hij in meer of mindere mate vertrouwt. Wiens advies moet hij volgen? Waar kan hij onafhankelijke informatie vinden?

Deze en andere dilemma’s voor de werknemer komen aan bod in de bijdrage van Anneke Huson.

 

Bijbehorende presentatie in pdf kan worden toegezonden na een verzoek aan de secretaris van de NVKA: Dr L.A.M. Elders, e-mail: info@nvka.nl